Home
Komentari
Kulturna politika
Ekonomska politika
Debate
Prikazi
Hronika
Polemike
Prenosimo
 
 
Impresum
Pretplata
Kontakt
Oglašavanje
Novi broj
Prošli brojevi
Posebna izdanja
NSPM Analize
Linkovi
   
 

EKONOMSKA POLITIKA

Savremeni svet

   

 

Noam Čomski

Prava slika "globalizacije"

Na početku perioda industrijalizacije pamuk je bio ono što je danas nafta, Sjedinjene Američke Države bile su glavni izvoznik pamuka i to zahvaljujući uništavanju i proterivanju starosedelačkog stanovništva i robovskom radu – što nije baš u skladu sa tržišnim principima, ali je možda najbolja ilustracija “globalizacije”.

Pogledajte Sjedinjene Američke Države sredinom XVIII veka. Bilo je to jedno od najbogatijih društava na svetu, ali, naravno, predindustrijsko. Da je ono od tada poštovalo tržišne principe i držalo se svojih komparativnih prednosti, danas bi izvozilo ribu, krzno, poljoprivredne proizvode i slično.

Međutim, danas je to industrijsko društvo, i to nije postalo zahvaljujući poštovanju tržišnih principa, već upravo zato što je radikalno kršilo te principe svesno radeći na tome da izmeni svoje komparativne prednosti (što je proces koji se drugačije naziva napredak). Da li SAD učestvuju u globalizaciji? Naravno. Na početku perioda industrijalizacije pamuk je bio ono što je danas nafta, Sjedinjene Američke Države bile su glavni izvoznik pamuka i to zahvaljujući uništavanju i proterivanju starosedelačkog stanovništva i robovskom radu – što nije baš u skladu sa tržišnim principima, ali je možda najbolja ilustracija “globalizacije”. Zauzimanje Teksasa i osvajanje polovine Meksika delimično je bilo motivisano i željom da se dobije monopol na proizvodnju pamuka i da se glavni rival Engleska, kako su to govorili Džeksonove demokrate, baci na kolena; sličan motiv krio se i iza optužbi na račun Sadama Huseina kada je izvršio invaziju na Kuvajt, samo što sada u tome ima mnogo više realnosti. Ne radi se o tržišnoj privredi, već, naravno, o orijentaciji ka izvozu, pa stoga i ka “globalizaciji”. To su standardne karakteristike privredne istorije. Vidimo to i na današnjim uzorima – Kini i Indiji. Kina spada među one koji najviše krše tržišne principe i jedan je od najvećih izvoznika (iako je dobar deo tog izvoza, naročito u domenu visoke tehnologije, u rukama stranaca). To je, dakle, prava slika “globalizacije”, a ne tržišni principi. Indija je sličan slučaj ... u njoj postoji velika nejednakost. Isti oni neoliberalni principi koji su naveli komentatore da se dive velelepnim hi-tech centrima u Hiderabadu i Bangaloru glavni su uzrok povećanja broja samoubistava među seljacima u okolini ovih gradova jer je poljoprivreda uništena ukidanjem državne podrške za kreditiranje, navodnjavanje i tako dalje, a siromašni seljaci primorani su da se prihvate vrlo rizičnog uzgoja useva za izvoz. Većina stanovnika zbog toga prolazi kroz užas. I u Kini je, čini se, slično, ali kinesko društvo je mnogo zatvorenije i kada želimo da ga proučimo, susrećemo se sa većim ograničenjima.

Ukratko, neoliberalne formule ne govore mnogo. Ali zato mnogo govore neki fenomeni koji se razmatraju u izveštaju Ujedinjenih nacija o razvoju... koji, slučajno, predstavlja oštru optužbu politike koju vodi američka vlada – a ta činjenica ne pominje se u novinskim izveštajima koje sam imao prilike da pročitam. Uzmite siromaštvo dece u Engleskoj. Ono se značajno povećalo tokom neoliberalnih godina gospođe Tačer, kada su se poštovali principi “tržišne ekonomije”, a značajno je opalo kada je britanska vlada počela da u fiskalnoj politici i drugim sferama povlači poteze u korist siromašnih porodica, dakle kada je počela da krši tržišne principe, ali i da postupa humanije. Izbor politike zavisi od toga koje ciljeve želite da postignete.

Preuzeto sa Znet Magazine

 

 
     
     
 
Copyright by NSPM