Home
Komentari
Kulturna politika
Ekonomska politika
Debate
Prikazi
Hronika
Polemike
Prenosimo
 
 
Impresum
Pretplata
Kontakt
Oglašavanje
Novi broj
Prošli brojevi
Posebna izdanja
NSPM Analize
Linkovi
   
 

DEBATE

Srbija i Crna Gora

   

 

Nikola Ivanović

Nakon referenduma – opet referendum

Sef izbornog staba Socijalista Svetozar Marovic porucio je – “ko je pametan glasace za domacina koji je obnovio kucu,” dok se podijeljena opozicija u Crnoj Gori ponasa poput skorpiona – ubada zalac u sopstveno tijelo.

U Crnoj Gori, sto je opste poznato, kad se neko sahranjuje, placu i oni koji ga nijesu voljeli. Ispracaj pokojnika, kao dio tradicije, uvijek je masovan, ritualan, o pokojniku se govori najljepse, dodajuci mu i one zasluge koje mu ne pripadaju. Nedavna informacija lansirana uoci parlamentarnih izbora u Crnoj Gori da ce se Milo Djukanovic povuci trebalo je da izazove pozitivne emocije i kod onih koji nisu bili njegovi sledbenici. U poplavi reagovanja i demantija informacije prepoznatljiva je manipulativna igra a i deficit demokratskih kapaciteta. Zapravo, paznja javnosti nije usmjerena na izborni rezultat i mogucu smjenu vlasti, nego na mogucu  abdikaciju, sto je svojstveno suverenima ili  kraljevima komunistickih partija. DPS, prethodno SKCG, je jedina  komunisticka vlast u Evropi.  Dakle, opozicija pobjedjuje ukoliko se desi abdikacija.  

Najava povlacenja je sve ucestalija sto smo dalji od oktobra 1988. godine, jer se pojavljuje zamor materijala. Najava abdikacije trgla je iz postreferendumskog mamurluka  bogate skorojevice, cijoj imovini nije za sada moguce pronaci identifikacioni list. Uz mocnu  birokratiju i  “postenu,” inteligenciju, koja je zaposjela sve drzavne institucije, rukovodece pozicije u skolstvu, zdravstvu, na univerzitetu, uz provjeru lojalnosti i politicke podobnosti, cine jedinstven blok i izgledi za trijumf su izgledni.  U dobroj mjeri i zbog toga sto vlast ima opoziciju, koja se ponasa poput skorpiona – ubada zalac u sopstveno tijelo.

   Nigdje opozicija u tranzicijskim zemljama nije zabiljezila uspjeh - nastupajuci razjedinjeno. Takodje nigdje nije bilo toliko javnosti, raspolozeno za smjenu vlasti kao u Crnoj Gori, i nigdje i nikada nije se desilo da lideri opozicije brutalno izigravaju sledbenike, pogresno kalkulisuci da gradjani glasaju za stranacke “velicine,” a ne za jedini cilj – smjenu vlasti . Isto tako, nigdje se nije desilo da je vladajuca partija mijenjala toliko politickih dresova i pobjedjivala na izborima, kao u Crnoj Gori. Reklo bi se da dresove ne bi mijenjali da ne znaju s kim imaju posla. Medjutim, mala Crna Gora tokom duge istorije cesto je “prekoracivala”  svoje mogucnosti, gdje spada i  13. jul 1941.  kada su se i komunisti, i monarhisti, i “bjelasi,” i “zelasi” udruzili i otjerali spolja poduprtu vlast. Ostaje nam da vjerujemo u cuda - 10. septembra 2006. godine.  Izgleda da ni pozicija ni opozicija, ne vide ili nece da vide da se iza citave igre fragmentacije prostora, ne samo SCG, nego same Crne Gore, vodi bitka za “Prirodnu Albaniju.” (Nedavno je napustena odrednica “Velika Albanija”). 

  Moguce da demokratsko uspravljanje Crne Gore sprecava “politicko-mentalni” sklop – tradicionalna servilnost prema Gospodaru. Jedan samodrzac i jedan samozvanac uz njegovu ideolosku matricu odrzava se u Crnoj Gori punih 120 godina, (58+61). Radi se o vremenu vladavine kralja Nikole i komunista. A servilnost prema komunistickom gospodaru, odnosno unovcavanje podobnosti pokazano je u posleratnom pozurivanju u preimenovanju Podgorice u Tito(v)grad. Tek mnogo kasnije zaokruzena je ta republicko-pokrajinska “obaveza,” kada su sve republika i pokrajine imale po jedan Titov grad. A kada je nas Djido samo malo darnuo u birokratiju koju je Tito njegovao, crnogorski kadrovi su bili najbrzi i najzesci u osudi Milovana Djilasa. Radi podsjecanja u osudi “zla domacega” krenulo se rafalno: Blazo, Tempo, Veljko i Peko. Blazo Jovanovic je ustvrdio  da mnogi  “nijesu mogli ni razumjeti ovakve filozofske zavrzlame,” mada je njemu bilo jasno da je buntovnik iz Podbi Š ć a  nosioi “zastavu malogradjanstine, svega sto ne valja u zemlji i citave reakcije.” Neki mjesec ranije govorio je: “ Đilas je za glavu veći od svakog Crnogorca u istoriji Crne Gore.”  

 Danas je DPS za glavu ve ć a od ostalih partija, potvrdjuju ć i to – tokom 6-7 izbora, jos od daleke 1988 godine, to je drugo pitanje.  Ukoliko sam pazljivo pregledao reprezentativnu svjetsku publikaciju, Tajmov Almanah  - 2006. , a racunam da jesam, samo tri zemlje bivse komunisticke zemlje imaju nepromijenjenu vlast od kraja 80-tih godina proslog vijeka: Kazahstan, (Nursultan Nazarbajev od 1989.), Turkmenistan, (Saparmurad Nijazov, od 1990  godine, sada dozivotni) i Crna Gora ( kraj 1988). Crna Gora ima godinu fore u odnosu na Kazahstan, a dvije u odnosu na Turkmenistan.

U strukturi i rukovodjenju, ni jedna partija komunista, koja je padom komunizma izmijenila svoje ime, nije se odrekla metode direktiva, u kojima se prepoznaju  elementi zdanovizma. Glavni ideolog Demokratske partije socijalista, Svetozar Marovic, koji je i kumovao preimenovanju Saveza komunista Crne Gore, vodi ovu izbornu kampanju.   Zivot je gledanje, ili laganje.

 Marovic je, u obracanju javnosti, istakao da je  Crna Gora na pragu blagostanja uz nova obecanja pa zato - “svaki pametan čovjek u Crnoj Gori zna da je normalno da glasa za domaćina koji je obnovio kuću u kojoj je svakim danom bolje, a ne gore i kojega poštuju najbliži susjedi, uvažavaju i u Evropi i u međunarodnoj zajednici... Vladavina DPS-a predstavlja simbol jednog evropskog uspjeha moderne Crne Gore.” (S. Marovic, Vijesti, 27. avgust 2006). U prevodu - “svaki pametan covjek” podrzace nastavak vladavine “demokratskih socijalista.” Ipak, kod cestitih gradjana obecanja su dugovi, a medju politicarima, novi mamci. Da li ce i ova  arheoloska  ideologija sa natruhama zdanovizma, u sladunjavom pakovanju nanovo biti prodata, pokazace 10. septembar.  Ako DPS slijede “pametni,” a sta cemo sa drugom polovinom Crne Gore?    Referendumska geografija pokazuje da je najveci procenat “pametnih” bilo u Rozajama, Ulcinju, Plavu i crnogorskim zatvorima, a “glupih” u Pluzinama, Andrijevici, Herceg-Novom i Kolasinu. Nesporno, p ropagandni izlog je nanovo dobro aranziran pa ce se pokusati prodati i sve zakrpe na vec ruiniranoj drzavi, gdje Kosovo, izmedju ostalog, ima neformalni izlaz na more u Ulcinju.  

 Koliko mi je poznato demokratski socijalisti na zapadu   daju jednaka prava svima,  otvaraju se prema covjeku, gradjaninu, nastojeci da sire slobode i postuju jednaka prava za sve. Ovaj crnogorski odlivak nije vjeran zapadnom originalu, jer nema gradjanina u gradjanskoj Crnoj Gori, koji se izjasnio kao Srbin, (kojih je 32%)  da mu je povjerena bilo kakva funkcija u sudstvu, prosvjeti, a pogotovu u policiji i drzavnim medijima, sto nije slucaj sa Albancima,(7%), Bosnjacima, (9%), Muslimanima, (4%) i Hrvatima (1%).  

Moglo bi se donekle ustvrditi da tamo gdje nije zrela demokratska svijest, posebno u zemljama male ili nikakve demokratske tradicije, vlast je dugotrajnija i lakse je odrzavati. Autokratska vladavina funkcionise na istim principima prinude. Prebirajuci informacije iz pomenute publikacije, vlast u Kazastanu je eliminisala trecinu ministara i agencija koje su smetale “funkcionisanje” vlasti, a u Crnoj Gori iz vlasti je iskljucena trecina gradjana, koji se izjasnjavaju kao Srbi. Demokratska vlast favorizuje strucnost, a crnogorska podobnost. Zanimljivo je da zapad ne salje primjedbe monopolisanoj vlasti Kazahstana – tamo tuku zicu za naftu, jer je politika izraz ekonomskih potreba.  Zapad ne upucuje primjedbe ni Crnoj Gori, jer se, izgleda, radi o politickoj igri, kako mnogi analiticari na zapadu potvrdjuju da se vrsi priprema o ispravljanju nepravilo povucenih granica iz Prvog balkanskog rata. (Na stetu Srbije, Crne Gore i Makedonije). A u  Turkmenistanu, (kao i u Crnoj Gori), broj opozicionih partija popeo se na - 46 (podatak iz 2002). “Bogatstvo” stranaka je u obrnutoj proporciji sa njihovim uticajem.    Koliko znam jedino u Turkmenistanu i u Crnoj Gori, sistem obrazovanja podredjuje se politickim ciljevima i postaje motorna snaga u izmjeni duhovnog identiteta gradjana. Predsjednik ove azijske drzave je u tu svrhu izdao vlastitu knjigu, Rukhnama, prirucnik, koji u slobodnom prevodu je  “Knjiga za dusu.” U Crnoj Gori ide se na radikalnije zahvate. Pored promocije policijske crkve ide se na preispitivanje istorije, porijekla, jezika.  

Ostavimo Azijate i vratimo se “evropskoj Crnoj Gori.” Namece se sustinsko pitanje: Da li Crna Gora koristi iskustva zapadne demokratije, posebno okruzenja? Ni jedno ni drugo. Je li problem u vlasti? Samo djelimicno. Jer svaka vlast se dovija da sto duze opstane. Da li je kriticna vecina  proizvod straha ili podanickog mentaliteta? To je pitanje za strucnjake iz sfere politicke patologije.   Francuski antropolog Klod Levi-Štros (“Tuga tropa”), ukazao je na fenomen podaništva. Podanici “traže da ih poklopite svojim sjajem …ima nečeg erotskog u toj požudi za podaništvom.”  

 Sta da se radi? Nista. Vrijeme grabi, svijest izgleda ostaje nepromijenjena, bar po izbornim dometima. Gledamo vidjeno prije 81 godinu. Tada, kao i danas, nijesu se  mogli dogovoriti ko ce biti prvi. Zato su trazili su kandidata van Crne Gore, da se ne okrnji medjusobni odnos velicina. Tipicni Japajajci - “Ja pa Ja,” rekao bi Mihailo Lalic. I na posljednjim predsjednickim izborima u Crnoj Gori, nijesu se mogli sloziti o zajednickom kandidatu. Pobijedio teflon-predsjednik, uz podrsku malo vise od cetvrtine upisanih biraca. I vlast, kad nema dovoljnu podrsku kod kuce, trazi mobu van Crne Gore. Tako je nadjen pobjednicki modus i za referendum. Organizovan je masovni  dolazak “ Šeste kolone” iz bijelog svijeta, gdje je odlucujucu ulogu odigrao Detroit i Njujork, kada su Albanci (i đe koji Crnogorac), preletjeli sest vremenskih zona i pomogli  secesionistickoj koaliciji DPS-SDP da “preskoci” zadatu visinu za pola santimetra.  To pravo su detasirani predstavnici EU uskratili Crnogorcima koji zive u Srbiji. NDCG za jedne je cilj, a za druge sredstvo.   

 

 

 
 
Copyright by NSPM